Μαριάννα Βλάχου
A
A
A
 
 
 

Αντιοξειδωτικά
Κατηγορία: Ειδικά θέματα διατροφής

Τα αντιοξειδωτικά είναι ουσίες στα τρόφιμά μας που μπορούν να αποτρέψουν ή να επιβραδύνουν την οξειδωτική βλάβη στο σώμα μας. Τα κύτταρα του σώματός μας χρησιμοποιούν συνεχώς οξυγόνο, σε μια χημική διαδικασία που ονομάζεται οξείδωση. Τα υποπροϊόντα της οξείδωσης είναι οι ελεύθερες ρίζες, οι οποίες είναι άτομα με μία ή περισσότερες κενές θέσεις ηλεκτρονίων στην εξωτερική στοιβάδα. Οι ελεύθερες ρίζες αντιδρούν με υγιή κύτταρα αποσπώντας τους ηλεκτρόνια και προφανώς βλάπτοντάς τα. Τα αντιοξειδωτικά λειτουργούν ως «σκούπες» για τις ελεύθερες ρίζες και, επομένως, συμβάλλουν στην πρόληψη ή και αντιμετώπιση ασθενειών ππυ οφείλονται στη δράση των ελεύθερων ριζών.

Κάντε ένα πείραμα : Κόψτε ένα μήλο στη μέση και βουτήξτε το ένα κομμάτι σε χυμό πορτοκαλιού κι αφήστε το άλλο σε ένα πιάτο. Μετά από λίγες ώρες συγκρίνετε τα δύο κομμάτια ως προς το πόσο έχουν μαυρίσει. Το μαύρισμα του μήλου οφείλεται στην οξείδωση που υφίσταται.

Η κατάσταση κατά την οποία παρατηρείται μεγάλη συγκέντρωση ελεύθερων ριζών στον οργανισμό, ως αποτέλεσμα της ανθυγιεινής διατροφής, του καπνίσματος, του αλκοόλ, της ρύπανσης του περιβάλλοντος, του άγχους και των έντονων ρυθμών ζωής καλείται οξειδωτικό στρες. Η εκδήλωση νόσων όπως οι καρδιαγγειακές, η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, ο διαβήτης τύπου ΙΙ, μερικές μορφές καρκίνου, Πάρκινσον κι Αλτσχάιμερ, όπως κι άλλες συνδέονται με το οξειδωτικό στρες.

Τα πιο γνωστά αντιοξειδωτικά

Η βιταμίνη Α και καροτενοειδή. Τη βρίσκουμε σε καρότα, κολοκύθες, μπρόκολα, γλυκοπατάτες, ντομάτες, λάχανο, πεπόνι, τα ροδάκινα και τα βερίκοκα. Γενικά σε ανοιχτά κι έντονα χρωματισμένα φρούτα και λαχανικά.

Βιταμίνη C. Τη λαμβάνουμε καταναλώνοντας κυρίως εσπεριδοειδή, πράσινες πιπεριές, το μπρόκολο, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, φράουλες και τις ντομάτες.

Βιταμίνη Ε. Αφθονεί στο ελαιόλαδο κι άλλα φυτικά έλαια, τους ξηρούς καρπούς, σε προϊόντα ολικής άλεσης, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, το συκώτι

Σελήνιο. Οι καλύτερες πηγές είναι τα ψάρια & οστρακοειδή, το κόκκινο κρέας, τα δημητριακά, τα αυγά, το κοτόπουλο και το σκόρδο.

Φλαβονοειδή / πολυφαινόλες. Καλές πηγές είναι η σόγια, το κόκκινο κρασί, τα μοβ σταφύλια, το ρόδι, το τσάι

Λυκοπένιο. Ντομάτα και προϊόντα ντομάτας, ροζ γκρέιπφρουτ, καρπούζι

Λουτεΐνη. Σκούρα πράσινα λαχανικά όπως το λάχανο, το μπρόκολο, ακτινίδιο, λαχανάκια Βρυξελλών και σπανάκι

Λιγνάνες. Βρίσκουμε στο λιναρόσπορο, το πλιγούρι βρώμης, το κριθάρι και τη

σίκαλη

Άλλα αντιοξειδωτικά

Συνένζυμο Q10 (CoQ10)

Γλουταθειόνη

Αντιοξειδωτικά ένζυμα από τον οργανισμό. Υπεροξείδιο της δισμουτάσης, καταλάση, υπεροξειδάση γλουταθειόνης

Αντιμετώπιση ασθενειών

Ο εγκέφαλος είναι ένα μοναδικά ευάλωτο όργανο σε οξειδωτικές βλάβες, λόγω του υψηλού ρυθμού μεταβολισμού του και αυξημένα επίπεδα των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων. Τα αντιοξειδωτικά χρησιμοποιούνται συνήθως ως φάρμακα για τη θεραπεία διαφόρων μορφών εγκεφαλικών κακώσεων. Μιμητές του υπεροξειδίου της δισμουτάσης, όπως νάτριο θειοπεντάλης και προποφόλη, χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία τραυματισμών επαναιμάτωσης και κρανιοεγκεφαλικών κακώσεων, ενώ μελετούνται σχετικά φαρμακευτικά σκευάσματα στην θεραπεία του εγκεφαλικού επεισοδίου. Οι ενώσεις αυτές φαίνεται να εμποδίζουν το οξειδωτικό στρες στους νευρώνες και την πρόληψη της απόπτωσης και άλλων νευρολογικών βλαβών. Τα αντιοξειδωτικά είναι επίσης αντικείμενο έρευνας ως πιθανές θεραπείες για νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, η νόσος του Πάρκινσον, και αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση, αλλά και ως μέσο για την πρόληψη της απώλειας της ακοής.

Πρόληψη ασθενειών

Η κατανάλωση αντιοξειδωτικών ουσιών μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης καρδιακών και νευρολογικών νοσημάτων αλλά και αρκετών μορφών καρκίνου. Ειδικά η οξείδωση των χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών στο αίμα συμβάλλει στην πρόκληση καρδιαγγειακών παθήσεων και μετά από μελέτες διαπιστώθηκε ότι άτομα που λαμβάνουν επαρκή ή αυξημένη βιταμίνη Ε είχαν χαμηλότερο κίνδυνο εκδήλωσης καρδιακής νόσου.

**Άλλες χρήσεις*

Τα αντιοξειδωτικά χρησιμοποιούνται ως συντηρητικά τροφίμων, ως σταθεροποιητές σε καύσιμα και λιπαντικά για την αποτροπή της οξείδωσης, και σε βενζίνες για την πρόληψη του πολυμερισμού. Χρησιμοποιούνται επίσης ευρέως για την πρόληψη της οξειδωτικής αποδόμησης των πολυμερών, όπως λάστιχα, πλαστικά και συγκολλητικών υλών που προκαλεί η απώλεια της ισχύος και την ευελιξία σε αυτά τα υλικά